Opdrachtgever
De Beyerd
Kunstenaar
Koen Hauser. Curator: Kim Knoppers
Datum
2005
Het surrealistische, geheimzinnige universum van Koen Hauser (1972) wordt bewoond door mensen die nogal afwijken van de doorsnee bevolking. De vervreemdende sfeer en het creëren van een wereld naast onze gewone wereld zijn terugkerende elementen. Daarbij spelen schoonheid, wetenschap, verleden en medische en psychische aandoeningen een grote rol. De fotocamera is het gereedschap waarmee Hauser aan zijn bijzondere wereld bouwt. Met de computer wordt daarna alles, zelfs krasjes en vlekjes, tot in de puntjes geregisseerd. Hauser gaat als een moderne alchemist te werk. Volgens eigen formules smelt hij houdingen, composities en kleuren van plaatjes uit zijn archief samen met eigen foto’s en beeldbewerkingen en geeft ze zo nieuwe betekenissen. Op Kosmoz presenteert Hauser een aantal werken die gaan over de innerlijke psyche en uiterlijke imperfecties.
De serie Diorama Encyclopedia lijkt uit een ver verleden te komen, maar is gemaakt in de periode 2003-2005. Door het gebruik van historische beeldtaal en zwartwit wordt deze indruk gewekt. De personen op de foto’s zijn raadselachtige individuen, maar als je ze naast elkaar ziet kun je er aanknopingspunten uithalen voor een groter verhaal. De man in het nette pak die met zijn mond half geopend een tikkeltje schuin de camera in kijkt. De vrouw met de metalen kap op haar hoofd en haar grote, trieste ogen. De vrouw in de witte jas, haar hoofd opgesloten in een doorzichtige bol. Alledrie lijken ze te poseren voor de fotograaf zonder dat ze wezenlijk contact met hem hebben. Ze stralen uit dat ze naast hun leven in de gewone wereld ook nog een leven leven in hun eigen wereld die bestaat in hun hoofd. De mensen die Hauser creëert, zijn mensen die balanceren op de grens tussen gekte en genialiteit. De foto’s lichten een tipje op van hun wereld die niet direct zichtbaar is in de realiteit en waarop een buitenstaander moeilijk grip krijgt.
De röntgenfoto van de schedel is een sleutelwerk in de tentoonstelling. Je kijkt letterlijk in het hoofd, ziet duidelijk dat er iets aan de hand is, maar hoe dat zich vertaalt naar het uiterlijk en gedrag blijft schimmig. Zelfs als je ziet wat er in het hoofd van iemand aan de hand is, kun je de innerlijke wereld van diegene niet doorgronden. Hauser heeft het formaat van de schedel, de kleur en de grootte van de cellen op de computer bewerkt. Voor het beeld is een plaat met cilindervormige ribbels aangebracht. Deze werken als lenzen en daardoor lijkt het alsof het beeld beweegt.
De fascinatie voor de spanning tussen stilstaand beeld en bewegend beeld die Hauser al vanaf zijn academietijd heeft (hij maakt veel gebruik van stereografie), leidde in 2005 tot een aantal filmloops waarin misvormingen de hoofdrol spelen. Door het gebruik van schoonheid en humor wordt de toeschouwer verleid te blijven kijken. Voor Kosmoz maakte Hauser een film van een figuur bij wie acné opkomt en verdwijnt als twinkelende sterren in een heldere nacht. De vrouwen op Cataract en Schisis (1999) zijn ontegenzeggelijk mooi maar ook bij hen kun je niet om hun imperfecties heen. Hauser heeft de hazenlip en het vertroebelde oog- die ze eerst helemaal niet bezaten- met de computer bij hen aangebracht. Door zijn ingrepen weet hij het imperfecte op een wonderlijke manier te benadrukken en zelfs mooi te maken.