Je hebt vele soorten zonnepitten. Dikke, kleine, zwarte, ongezouten. Lange, dunne, gezouten. Verse en minder verse. 1). Je hebt ze ook van keramiek. Miljoenen moeten er haast van zijn. De vloer van de Turbine Hall van Tate Modern in Londen ligt er vol mee. Even oneerbiedig: van bovenaf gezien lijkt het een enorme kattenbak met grijs gruis maar met bril of van dichterbij zie je dat het griezelig echte zonnepitten zijn. Stuk voor stuk handgemaakt en beschilderd. Deze keer is de Chinese kunstenaar Ai Weiwei verantwoordelijk voor een grootschalig project in de beroemde Unilever series. Olafur Elliasson maakte in deze serie eerder de beroemde kunstmatige zon (The Weather Project).

Ai Weiwei’s zonnepitten hebben veel stof doen opwaaien. Oorspronkelijk mocht het publiek over de pitten lopen. Na drie dagen echter werd het kunstwerk voor publiek gesloten omdat het stof niet goed was voor de gezondheid. Desondanks blijft het werk spectaculair. Het is een gelaagd werk zoals de geëngageerde kunstenaar uitlegt in de video die bij het werk draait.

Ai Weiwei liet de pitten maken in Jingdezhen, de stad waar veel van het historische Chinese porselein vandaan komt. Meer dan duizend inwoners van dit stadje hadden dankzij het kunstwerk een inkomen in economisch zware tijden. Collectief zorgden zij voor de realisatie van het kunstwerk.  Naast een economische betekenis heeft het werk ook een politieke en persoonlijke betekenis.  In de propaganda van de communistische partij werd Mao Zedong altijd afgebeeld als de zon. Zijn onderdanen vergeleek Mao met zonnebloemen. Ai Weiwei herinnert zich het delen van zonnebloempitten met vrienden ten tijden van de heerschappij van Mao en het gevoel van saamhorigheid dat daarmee samen ging. De esthetische ervaring die je ondergaat als je het werk bekijkt wordt met deze wetenschap alleen maar intenser. 2)

1)   Erdal Balci, Vandaag geen pont. Impresies van Istanbul. p. 7, Amsterdam 2009.

2)   Lees de jubelende recensie in The Guardian

04/04/2011