Het is het einde van het jaar. Tijd voor lijstjes, overpeinzingen en nieuwe doelen. Bij nieuwe doelen hoort terugkijken op oude doelen. Bladeren door zwarte notitieboekjes en daar de weg in kwijtraken. Ik stuit op de naam Lothar Baumgarten en de titel Da gefällt es mir besser als in Westfalen / El Dorado. Ik schreef het op in 2008 en de trefwoorden die ik erbij krabbelde waren ‘187 colour images’ en ‘natuurlijke geluiden gemanipuleerd tot exotische’. Een groot uitroepteken benadrukte dat het van het grootste belang was. Er zijn grote groepen mensen die niet van uitroeptekens houden maar daar ben ik er niet een van. Het ding past bij mij: veel, fel en uitbundig. Overigens denk ik niet dat Baumgarten er een fan van is.
Wat herinner ik me van Westfalen/ El Dorado? Op de dia’s was natuur te zien. De geluiden suggereerden een tropisch El Dorado maar in werkelijkheid lieten ze de natuur langs een vervuilde oever van de Rijn zien. Het werk maakte indruk. Ik denk dat het met de tegenstellingen in het werk te maken had: natuur versus mechanisch en de gewone omgeving versus de exotische. En ook met het feit dat de installatie de indruk geeft het werk van een antropoloog te zijn. Het lijkt te gaan om verzamelen, classificeren, ergens zo objectief mogelijk grip op krijgen. Ik was gefascineerd door hoe deze kunstenaar mij door foto’s op het verkeerde been zette. Ik geloofde even in een tropische idylle van de natuur.
Mijn belangstelling verzoop in andere blauwe balpen aantekeningen. Maar zoveel jaar later ontdek ik op het internet waar de titel op gebaseerd is en dat geeft het werk weer een extra laag. Voltaire schreef een novelle over de jonge, naïeve Candide die vanuit Westfalen naar Bulgarije, Portugal, Frankrijk, Argentinie en El Dorado reist en uiteindelijk in Venetië terecht komt. Zijn leraar Pangloss beweert dat de wereld de beste van alle mogelijke werelden is maar Candide weet beter hij heeft inmiddels gezien dat de mens tot de meest vreselijke dingen in staat is. Al surfend, lees ik ook dat Bernstein een opera componeerde gebaseerd op de novelle van Voltaire. Ik denk dat de conceptuele Baumgarten er niets van moet hebben. Het is muziek met een uitroepteken.
17/12/2011